Cuộc đời là những chuyến đi dài …

Grew up and be educated in Vietnam, be engaged in sciences in Europe, now exploring a "modern American dream"

DNA là gì và nó làm gì ?

Posted by Huy Q. Dinh on July 28, 2009

Hany yêu dấu !

Hôm qua em bị ốm, nhìn em mệt mỏi và chống chọi với những thay đổi về thời tiết, anh rất đau lòng. Muốn viết gì đó cho em như mọi khi anh vẫn làm, nhưng thật khó để viết một bài thơ, hay một đoạn văn khi anh đang ở trong quãng thời gian khó khăn nhất của sự nghiệp. Đầu óc anh chỉ toàn những thứ điên khùng, em biết đấy làm PhD hầu như lấy mất của anh tất cả những thói quen, sở thích, cảm ơn em đã hiểu và thông cảm cho anh đặc biệt là những lúc anh xao nhãng dùng những thuật ngữ kỳ dị để trả lời những câu hỏi “rất đời” của em. Giải thích cho em những gì anh đang làm luôn làm anh phấn khích và nhiều hứng thú; những câu hỏi của em khó có thể không bật cười. Anh quyết định viết bài này để tìm cách giải thích cho em khái niệm đơn giản nhất trong sinh học, DNA và những thứ liên quan, cái mà anh đọc/học được khi ở Việt Nam và có lẽ chẳng thể nào quên. Nhớ một lần xem Deseperated Housewives, khi nhà Solis háo hức chờ đứa con mà họ gửi nhờ một người khác mang thai, đứa con sinh ra da đen, tóc xoăn khi cả hai vợ chồng đều là những người Mỹ da trắng chính hiệu. Em hỏi anh nếu em sinh con ra mà như thế thì sao, anh nói không thể thế được vì nó mang DNA của anh và em :D.

Tại sao lại như vậy, bởi vì DNA chính là thông tin em yêu à ! Anh nhớ lại đã từng đọc ở đâu đó người ta ví von thông tin DNA chính là tập hợp các cuốn sách dạy nấu ăn bao gồm trong đó tất cả các công thức để tạo nên và vận hành sự sống trong tất cả các loài vật từ vi khuẩn, động vật cho đến con người. Và chính những công thức này xác định xem con người ta là nam hay nữ, trắng hay đen và phần nào cao hay thấp, xấu hay đẹp. Mỗi một trong hàng tỷ tế bào (cell) của cơ thể chúng ta chứa một sao chép của toàn bộ bộ sưu tập sách dạy nấu ăn này tất nhiên trong một nơi nhỏ hơn nhiều trong tế bào, mà người ta gọi là nhân tế bào (nucleus). Một cách sinh học, hãy gọi mỗi một cuốn sách này là một nhiễm sắc thể (chromosome). Con người chúng ta có 23 cặp nhiễm sắc thể (một cái từ bố, và một từ mẹ). Như vậy mỗi tế bào sẽ có 46 chia làm 2 phiên bản của 23 cuốn sách khác nhau. Nội dung cuốn sách là gì, chính là các công thức nấu ăn (trong sinh học nó gọi là gene). Con người có trên dưới 25 nghìn công thức nấu ăn này.

Vậy là em đã hiểu phần nào DNA là gì và vai trò quan trọng của nó với sự sống. Giờ nó hoạt động ra sao, anh sẽ vẫn lấy cooking context để giải thích vì anh rất thích cái cách giải thích mà anh học được này. Giả sử em tầm sư một chuyên gia ẩm thực số 1 Hà Nội, một tay chuyên về các loại ốc. Hắn có một tập hợp các bí kíp chân kinh (xã hội hóa, chính là các cuốn sách dạy nấu ăn), nhưng vì đó là bí quyết gia truyền hắn không thể cho em mượn về được nhưng lại cho phép chụp lại mỗi ngày một món chẳng hạn. Như vậy muốn bồi bổ cho anh mỗi ngày như hiện nay, em phải qua đó chép công thức một món rồi về nhà, vào bếp lấy các nguyên liệu, gia vị rồi theo công thức sẽ có một món ăn tuyệt vời cho anh :D. Giờ ta map nó qua ngôn ngữ sinh học nhé, công thức nấu ăn đó chính là các genes được sao chép (thật ra là hai lần, mỗi một lần từ một phiên bản của cuốn sách). Bản sao chép này (dân điên khùng còn hay gọi nó là messenger RNA) được đem từ nơi giấu chân kinh (nhân tế bào, nucleus) tới bếp nhà mình (tế bào chất, cytoplasm), và tại đây, công thức bằng chữ này chuyển thành một món ăn ngon nhờ bàn ta tháo vát của em (trong nghề, bọn anh gọi những sản phẩm cuối cùng này là protein). Và protein chính là thông tin cuối cùng mà DNA tạo ra, nó làm và tạo ra mọi thứ như cho chúng ta năng lượng để hoạt động, hay các kháng thể giúp ta chống chọi bệnh tật.

Cơ chế hoạt động của tụi DNA này càng ngày càng phức tạp, nó biến đổi lung tung, chạy từ chỗ này nhảy sang chỗ khác, chứ chẳng bao giờ mang cảm giác lãng mạn, yên bình và đáng yêu như các món ăn và nụ cười của em vậy.  Nhưng cũng chính vì vậy mà thiên hạ đổ xô đi tìm cách khống chế nó, rồi làm tình làm tội nó ngày đêm trong những nơi đáng sợ nhất thế giới (giang hồ gọi là laboratory) thậm chí cả trong bữa ăn, giấc ngủ. Và cuộc chơi liệu có bao giờ kết thúc …

Vienna, đêm 28.07.09

PhD Comic

PhD Comic

About these ads

11 Responses to “DNA là gì và nó làm gì ?”

  1. bqm said

    Hay!

    PS: Hany bi om ma sao van thay mafia wars the ;-)

  2. Thanks ! Hic, có thể mafia wars là nguyên nhân của việc bị ốm :D

  3. Huyen Trang said

    bai viet kha thu vi! hehe

  4. […] Comments Huy Q. Dinh on DNA là gì và nó làm gì ?Huyen Trang on DNA là gì và nó làm gì ?bqm on Laboratory Technician – …MA on […]

  5. Xin chao! Ban la PhD hoa sinh, bai viet rat thu vi, minh la chuyen gia ve hoat tinh sinh hoc va thay rang van de Bioactive la mot dai Duong voi qua nhieu dieu hap dan.

    Ban o Vienna? Co khi nao ve VN nua k?
    Rat mong co dip duoc gap de tro chuyen,

    • Xin chao anh, xin loi vi gio moi biet comment cua anh. Dao nay em ban qua nen khong cham soc duoc blog, cam on anh vi da ghe qua te xa :D. Anh lam ve bioactive o co quan nao day a, co dip rat mong duoc gap anh de hoi han kien thuc. Em Huy

  6. hieu said

    Bạn Huy thân mến
    Mình muốn có một cơ sở dữ liệu gen để giải quyết bài toán tìm ra sự tương đồng của các gen (phân cụm gen), down về từ đâu.
    Mình muốn dùng các hàm getgenbank() trong matlab thì làm cách nào

    • Hi anh Hieu. Toi khong dung matlab nen khong biet xai kieu gi nua. Bai toan phan cum gene la mot bai toan da phat trien kha lau trong bioinformatics. Anh Hieu google tren PubMed ra rat nhieu paper, roi co the dung du lieu tu do. Ban than NCBI cung co rat nhieu tools de lay gene sequences. Anh Hieu co the email cho toi: dinhquanghuy@gmail.com noi them chi tiet, co gi minh trao doi tien hon. Cam on anh da ghe tham website.

  7. môi trường vi mô marketing

    DNA là gì và nó làm gì ? « Cuộc đời là những chuyến đi dài …

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: